Werken als zelfstandige in bijberoep

(09/10/2019)

 Niet alle zelfstandigen zijn zelfstandige in hoofdberoep. Sommigen oefenen hun activiteit uit in bijberoep en werken daarnaast als werknemer, ambtenaar of ontvangen zelfs een uitkering.

Als je overweegt om als zelfstandige te beginnen, maar niet bereid bent om dit meteen in hoofdberoep te doen (bijvoorbeeld omdat je niet zeker weet of het beroep je ligt of je voldoende klanten zult vinden), kun je altijd starten als zelfstandige in bijberoep. Als het hoe dan ook een bijverdienste blijft, is het statuut van zelfstandige in bijberoep ook een goede keuze.

shutterstock_556658050 (res).jpg

Voor wie is dit bijzonder statuut?

Voornamelijk voor:

  • werknemers die ten minste halftijds werken;

  • werknemers die van een ander pensioenstelsel afhangen dan loontrekkenden (vastgelegd bij wet, een provinciale regeling of de NMBS) en die minstens 8 maanden (of 200 dagen) per jaar werken;

  • leerkrachten die ten minste 6/10en van een volledig uurrooster werken.

Opgelet: deze regel moet voor het RSVZ stricto sensu worden genomen. Als de vereiste minima tijdens een bepaald kwartaal niet worden gehaald, wordt de activiteit voor de betreffende periode geherkwalificeerd als hoofdberoep. In dat geval moeten bijkomende bijdragen en verhogingen (interesten) worden betaald.

Let wel op dat het bijberoep geen belangenconflict veroorzaakt met de hoofdactiviteit en geen concurrentie vormt voor de werkgever bij wie je je hoofdactiviteit uitoefent. Sommige arbeidsreglementen vereisen dat de werkgever op de hoogte wordt gebracht (wat aanbevolen is als er een risico op belangenconflict bestaat).

Het bijberoep kan soms ook conflicten veroorzaken met de werkgever (bijvoorbeeld als hij vermoedt dat er arbeidstijd voor het bijberoep gebruikt wordt).

Het is ook mogelijk voor bepaalde uitkeringsgerechtigden (werklozen en zieken) en gepensioneerden om een zelfstandige activiteit in bijberoep verder te zetten of te beginnen.

Opgelet: aan deze verschillende situaties zijn bijzondere voorwaarden verbonden, vooral wat betreft het maximaal toegestane inkomen.

We leggen de combinatie van werkloosheid en een activiteit in bijberoep uit in ons artikel "Zelfstandig en werkloos".

Voor- en nadelen van het statuut

De voordelen van een zelfstandige activiteit in bijberoep zijn onder andere:

  • het behouden van de toegang tot sociale rechten op basis van het hoofdstatuut als werknemer;

  • het beperkte bedrag van de te betalen voorlopige sociale bijdragen;

  • de mogelijkheid om de levensvatbaarheid van een zelfstandige activiteit concreet te beoordelen alvorens er voltijds aan te beginnen;

  • het beperkte risico verbonden aan de activiteit;

  • het gemak om ermee op te houden.

Het betekent echter wel:

  • de verplichting om socialezekerheidsbijdragen te betalen die geen toegang geven tot aanvullende sociale rechten (het zijn dus louter solidariteitsbijdragen);

  • het noodzakelijk moeten combineren van een hoofdberoep (als werknemer of ambtenaar) met een zelfstandige activiteit in bijberoep en een privéleven;

  • het financiële en administratieve beheer van de onderneming;

  • een belasting berekend op het totaal aan inkomsten die tijdens het betreffende kalenderjaar werden ontvangen (de inkomsten als zelfstandige in bijberoep worden toegevoegd aan de inkomsten van de hoofdactiviteit);

  • (in functie van de activiteit), het bijhouden van een boekhouding, onderwerping aan de btw, inschrijving bij het FAVV, Sabam, ...

Sociale zekerheidsbijdragen

Sociale bijdragen worden op twee verschillende momenten berekend. Het bedrag van de voorlopig te betalen sociale bijdragen wordt bij aanvang van de activiteit bepaald. Drie jaar later, wanneer de inkomsten uit het betreffende bijdragejaar bekend zijn, voert de sociale  verzekeringskas de passende regularisatie uit.

Het minimumbedrag van de voorlopige bijdragen is 78,51 euro per kwartaal in 2019 (exclusief beheerskosten) of 314,04 euro per jaar. Het bedrag van de uiteindelijk te betalen bijdragen kan echter sterk verschillen. De bijdragen worden als volgt bepaald:

Tabel bijdragen.png

Aan het verschil tussen de voorlopig betaalde bijdragen en de uiteindelijk verschuldigde bijdragen wordt vertragingsrente toegevoegd. Het is daarom van essentieel belang om vanaf het begin de opbrengsten die de aanvullende activiteit zal voortbrengen, zo goed mogelijk in te schatten, maar ook om de sociale verzekeringskas op de hoogte te brengen van de evolutie van de opbrengst, zodat het bedrag van de voorlopige bijdragen aangepast kan worden en de regularisatie beperkt blijft.

 Tot slot

  1. Het is relatief eenvoudig en goedkoop om te starten als zelfstandige in bijberoep. Het is ook de ideale formule om een "hobby" te omkaderen waarmee je af en toe wat bijverdient of om een activiteit uit te proberen alvorens zelfstandige in hoofdberoep te worden.

  2. Opgelet! Zodra het bijberoep een significant inkomen begint op te leveren, moet je eraan denken geld aan de kant te zetten om 1 à 3 jaar later sociale bijdragen en belastingen te betalen, ofwel meteen vervroegde bijdragen en belastingen te betalen. Het is inderdaad zo dat de sociale bijdragen die aan het begin geheven worden (voorlopige bijdragen) berekend worden op een erg beperkt bedrag (€ 1.531,99 per jaar).

  3. Let op voor mogelijke conflicten met het hoofdberoep. Bijvoorbeeld: als er een risico bestaat op belangenconflict of als het bijberoep fraude kan doen vermoeden (een situatie waarin het bijberoep een uitbreiding is van de functie in hoofdberoep en wordt uitgevoerd voor dezelfde werkgever of een aan de werkgever gerelateerde klant).